تدوین درسنامه مقابله با استعمال دخانیات در جامعه

به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، نشست تشریح برنامه های هفته ملی مبارزه با دخانیات، امروز چهارم خرداد ماه با حضور دکتر شریف ترکمن نژاد، مشاور علمی دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات و حجت الاسلام والمسلمین علیرضا رباطیان دبیر ستاد راهبری مبارزه با دخانیات حوزه علمیه در سالن جلسات جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات برگزار شد.

حجت الاسلام والمسلمین رباطیان در این نشست اظهار داشت: سال گذشته برای ۲۰۰ هزار طلبه در حوزه‌های علمیه، درسنامه تدوین کردیم و در اختیار مدیریت حوزه‌های علمیه قرار دادیم تا در کتب درسی طلبه‌ها گنجانده شود.

وی افزود: با ستاد ائمه جمعه کشور هم مرتبط هستیم و اطلاعیه‌هایی می‌فرستیم تا در نمازهای جمعه سراسر کشور مطرح شود. همچنین با سازمان تبلیغات اعلام آمادگی کرده‌ایم و کرسی‌های دخانیات را برگزار می‌کنیم. از حوزه‌ها خواسته‌ایم روی منابر و فضاهای در اختیارشان این بحث را مطرح کنند؛ ما فقط مبانی را می‌دهیم تا آنها با مبانی دینی تلفیق کنند.

ترکمن نژاد، مشاور علمی دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات نیز در این این نشست درباره طرح «پاد» توضیح داد: این طرح مخفف عبارت انگلیسی است و برخی آن را با سیگارهای الکترونیکی اشتباه می‌گیرند، در حالی که طرح قدیمی‌تری است و از سال ۹۵ در ورامین به شکل آزمایشی شروع شد، سال ۱۴۰۰ گسترش پیدا کرد و در سال ۱۴۰۲ در منطقه ۱۲ تهران پژوهش‌هایش تأثیر نسبی مثبت را نشان داد.

توضیح مفهوم «نسل بدون دخانیات»

ترکمن‌نژاد در توضیح مفهوم «نسل بدون دخانیات»، اظهار داشت: این راهبرد که در جهان با عنوان «پایان بازی» (End Game Strategy) شناخته می‌شود، اعلام پایان کار صنعت دخانیات است و کشورهایی که شیوع مصرف دخانیات زیر ۱۵ درصد و شاخص کنترل سازمان جهانی بهداشت بالای ۷۰ داشته باشند، می‌توانند این برنامه را اجرا کنند و در عمل، زوج‌ها از پیش از ازدواج آموزش می‌بینند تا خانوادگی بدون دخانیات تشکیل دهند و کودکان در محیطی عاری از دخانیات پرورش یابند. این برنامه از دبستان تا دیپلم با طرح «پیشگیری از استعمال دخانیات در دبیرستان‌ها» ادامه پیدا می کند.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات با هشدار درباره سن شروع مصرف، گفت: ۸۰ درصد ابتلا به مصرف دخانیات زیر ۱۸ سال رخ می‌دهد و صنایع دخانی تمام تمرکز خود را روی این گروه سنی حساس متمرکز کرده‌اند و متأسفانه در اکثر کشورها روند مصرف افزایشی است.

وی مهم‌ترین ترفندهای صنایع دخانی برای جذب نوجوانان را برشمرد و افزود: دستکاری محتوا و طراحی محصولات با رنگ‌های جذاب و ظاهر زیبا برای دخانیات الکترونیک، افزودن طعم‌های منتول و نعنا برای خنک‌کنندگی، تغییر pH محصول برای کاهش سرفه و تحریک، اضافه کردن مواد ضدسرفه برای عادت‌دهی سریع‌تر، استفاده از مواد مولد بخار غلیظ در سیگارهای الکترونیک بدون اعلام ترکیبات، و انتشار روایت‌های بازاریابی گمراه‌کننده درباره خطرات سلامت، از جمله این روش‌هاست.

شعار امسال «نسل بدون دخانیات» است

ترکمن‌نژاد تأکید کرد: شعار امسال هرچند «نسل بدون دخانیات» است، اما برنامه عملیاتی آن افشای همین ترفندهاست تا نوجوانان و جوانان فریب جذابیت‌های ظاهری محصولات دخانی را نخورند.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات با اشاره به عدم انتشار آخرین آمار رسمی وزارت بهداشت گفت: بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد روند مصرف دخانیات همچنان صعودی است و مصرف سیگارهای الکترونیک و نیز مصرف دخانیات در میان بانوان به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات، با تأکید بر اینکه آخرین آمار رسمی مصرف دخانیات در ایران هنوز منتشر نشده است، اظهار داشت: وزارت بهداشت هر پنج سال یک بار آمارها را به‌روز می‌کند و نتایج ارزیابی اخیر هنوز در دسترس رسانه‌ها و فعالان این حوزه قرار نگرفته است.

وی افزود: با وجود عدم انتشار آمار نهایی، بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که روند مصرف در کشور افزایشی است و به طور مشخص، مصرف سیگارهای الکترونیک به شکل محسوسی بیشتر شده و مصرف دخانیات توسط خانم‌ها نیز بسیار بیشتر از گذشته شده است و این افزایش به اندازه‌ایست که نمی‌توانیم از کنار آن به سادگی بگذریم.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات در بخش دیگری از صحبت‌های خود به گروه سنی ۱۳ تا ۱۵ سال اشاره کرد و گفت: بر اساس برآوردهای موجود، در همین گروه سنی حساس، چیزی حدود ۷ تا ۸ درصد نوجوانان مصرف‌کننده دخانیات هستند و این زنگ خطری جدی برای برنامه‌ریزان حوزه سلامت است.

در ادامه، اباذر اشتری، عضو شورای پژوهشی مرکز تحقیقات دخانیات با اشاره به آخرین آمار رسمی وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۰ گفت: اگرچه درصد مصرف سیگار در کشور حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد ثابت به نظر می‌رسد، اما به دلیل افزایش ۷ تا ۸ میلیون نفری جمعیت کشور، تعداد مطلق مصرف‌کنندگان نزدیک به ۳ میلیون نفر بیشتر شده است.

وی افزود: تکیه صرف بر درصد، این افزایش مطلق جمعیت درگیر با دخانیات را پنهان می‌کند و می‌تواند تصور غلطی از عدم تغییر وضعیت ایجاد کند.

شیوع مصرف قهوه در ایران نیاز به آگاهی‌رسانی تکمیلی دارد
این کارشناس مبارزه با دخانیات تصریح کرد: این دو ماده درست مثل ساندویچ و نوشابه در بازار به هم چسبانده شده‌اند و پشت این هم‌نشینی، راهبردهای بزرگی وجود دارد. اگر دقت کنیم، شیوع مصرف قهوه در ایران نیاز به آگاهی‌رسانی تکمیلی دارد.
وی افزود: موضوع مصرف دخانیات بسیار چندبعدی است و هر کدام از این عوامل سر جای خود می‌تواند عاملی مؤثر باشد. در سال گذشته فقط ۵۰ هزار تن قهوه در ایران مصرف شده که این آمار همراه با دلایل جامعه‌شناختی و فرهنگی، کمک می‌کند مصرف دخانیات در میان جوانان، نوجوانان و به‌ویژه خانم‌ها مثل قارچ گسترش پیدا کند.
وی افزود: اما مصرف دخانیات فقط با آموزش کنترل نمی‌شود؛ باید کارهای دیگری مثل کنترل عرضه، محدودیت فروش در فاصله ۱۰۰ متری مدارس، عدم فروش به زیر ۱۸ سال، افزایش مالیات و درج هشدارها هم انجام شود. اگر همه اینها کنار هم نباشند، میزان اثرگذاری کاهش می‌یابد.

تصویب پنج بسته سیاستی کنترل دخانیات در شورای عالی انقلاب فرهنگی
عضو جمعیت مبارزه با دخانیات ایران از تصویب پنج بسته سیاستی کنترل دخانیات در شورای عالی انقلاب فرهنگی خبر داد و گفت: این بسته‌ها پس از بررسی‌های تخصصی و جلسات متعدد اندیشه‌ورزی، در اسفندماه سال گذشته به تأیید شورا رسید و توسط رئیس‌جمهور برای اجرا به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد.
وی با اشاره به فعالیت «میز کنترل دخانیات» در شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: این میز با حضور کارشناسان و متخصصان حوزه دخانیات تشکیل شده و از هفته‌های آینده به‌صورت جدی وارد مرحله اجرای برنامه‌ها خواهد شد.
ترکمن‌نژاد اظهار کرد: پنج بسته سیاستی تدوین‌شده شامل «مدارس»، «دانشگاه‌ها»، «اماکن بدون دخانیات»، «اماکن عمومی» و «فضای مجازی و رسانه» است که به‌عنوان اسناد بالادستی در دستگاه‌های مختلف از جمله رسانه ملی و حوزه فضای مجازی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

امضای تفاهم‌نامه میان وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
عضو جمعیت مبارزه با دخانیات همچنین از امضای تفاهم‌نامه میان وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خبر داد و گفت: این تفاهم‌نامه در راستای اجرای طرح شهرها و اماکن بدون دخانیات منعقد شده و پیگیری آن به‌صورت جدی ادامه دارد.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در مراکز درمانی افزود: تمامی مراکز بهداشتی و درمانی زیرمجموعه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی شامل پایگاه‌های سلامت، خانه‌های بهداشت و مراکز درمانی به محیط بدون دخانیات تبدیل شده‌اند و اجرای این طرح در بیمارستان‌ها نیز در دستور کار قرار دارد.
ترکمن‌نژاد از دیگر اقدامات سال گذشته به برگزاری کمپین جمع‌آوری فیلتر سیگار در ۱۰ شهر کشور اشاره کرد و گفت: برنامه‌ریزی شده است این کمپین در سال جاری در شهرهای بیشتری اجرا شود.